شـطـــرنــج ؛ تنها سرگرمی محبوب نمایشنامه‌ نویس معروف

تاریخ ثبت مقاله: 1392/07/01

شـطـــرنــج ؛

 

تنها سرگرمی محبوب نمایشنامه‌ نویس معروف

 

شطرنج نه تنها سرگرمی همیشگی "ساموئل بکت" بود، بلکه تاثیری عمیق بر نوشته‌های او گذاشت.



 

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، جشنواره "ساموئل بکت" در "انیسکیلن" در ایرلند شمالی برپا شده است.

جدا از اجرای آثار این نمایشنامه‌نویس بزرگ، بخشی از جشنواره نیز به زمین شطرنجی بزرگ اختصاص داده شده که "آلن میلیگان" آن را طراحی کرده است.

او در این صفحه شطرنج بزرگی که طراحی کرده، برای طراحی مهره‌ها از شخصیت‌های نمایشنامه‌های "بکت" یا اشیاء به کار رفته در آن‌ها مثل چکمه و هویج از «در انتظار گودو»، موز از «آخرین نوار کراپ» و تپانچه از «روزهای خوش» استفاده کرده است. جنس مهره‌ها از برنز است و "میلیگان" که شطرنج‌باز خوبی نیست، یک کتاب «چطور در تعطیلات شطرنج یاد بگیریم» همراه خود دارد.

"شان دوران" مدیر این جشنواره برنامه‌های متعددی برای آن در نظر گرفته است: حرکات موزون با الهام از آثار "بکت"، اجرای نمایشنامه‌های کوتاه با بازیگران ایرلندی و پرتغالی و در نهایت دو اجرا از «بازی آخر» با عوامل استرالیایی و بریتانیایی.

 

 

"بکت" در طول عمرش همیشه به شطرنج علاقه‌مند بود و خودش هم در این بازی بسیار ماهر بود. "ادوارد بکت"، برادرزاده او که میراث‌دار اوست می‌گوید "بکت" همیشه بازی‌های مهم شطرنج را دنبال می‌کرد.

"ساموئل بکت"، شطرنج را از برادر بزرگترش "فرانک" و عموش "هوارد" یاد گرفت. عموی "بکت" در جریان نمایشگاهی در "دوبلین" با "خوزه رائول کاپابلانکا" کوبایی ، شطرنج بازی کرده و او را شکست داده بود، "کاپابلانکا" بعدها قهرمان دنیا شد.

حتی در کتاب‌خانه خانه "بکت" در پاریس کتاب‌های شطرنج متعددی دیده می‌شود. نویسنده «در انتظار گودو» در جریان جنگ جهانی دوم بطور مداوم با دوستانش شطرنج بازی می‌کرد، او در آن دوره در پاریس به سر می‌برد و به ارتش مقاومت کمک می‌کرد. کتاب‌های شطرنج او در پاریس پر از حاشیه‌ نویسی هستند و یادداشت‌هایی برای "فراناندو آرابال"، نمایشنامه‌نویس بزرگ اسپانیایی که او هم عاشق شطرنج بود.

"بکت" حتی در اوایل دهه 1940 با "مارسل دوشان" هم بازی کرد و از او شکست خورد. "دوشان"، نقاش بزرگ در آن زمان تحلیل‌گر و ستون‌نویس شطرنج در روزنامه «Ce Soir» بود.

"جان مونتاگ" شاعر که در دهه 1950 و 1960 دوست صمیمی "بکت" ایرلندی در پاریس بود، گفته است "بکت" که در کنار افراد غریبه خیلی معذب بود، گاهی در کافه با خودش شطرنج بازی می‌کرد.

بامزه اینجاست که برای "بکت"، صحنه تئاتر شبیه صفحه شطرنج بوده. در بخشی از همین نمایشگاه می‌شود طراحی حرکت بازیگران توسط "بکت" را دید. او در این طراحی‌ها دقیقاَ مشخص کرده بازیگران با چه زاویه‌ای باید حرکت کنند، انگار بازیگران مهره شطرنج باشند و هر حرکت اشتباه عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.

 

 

نمایشنامه «بازی آخر» همانطور که نامش نشان می‌دهد کاملا تحت تاثیر شطرنج نوشته شده است. شخصیت اصلی این نمایشنامه "هام" نام دارد که پادشاه است. خیلی جالب است که در شطرنج تمام بازی حول شاه می‌چرخد، اما شاه بی‌قدرت‌ترین و کم‌ تحرک‌ ترین مهره بازی است. درست مثل "هام" که هر کجا می‌رود کلاف همراه اوست. کلاف، سرباز (یا پیاده) است و درشطرنج اگر مهره سرباز هر هشت خانه را طی کند و به ردیف آخر زمین برسد، به مقام وزیر می‌رسد و پیروز اصلی بازی خواهد شد. حالا قدرت واقعی دست کیست؟ "هام" یا کلاف؟

مثل همیشه و دیگر نمایشنامه‌های "بکت"، اینجا هم ابهام نقش مهمی دارد. شطرنج مطمئناَ زمینه نوشته شدن «بازی آخر» بوده است. این مسئله را خود "بکت" هم تائید کرده، اما واقعا نمی‌شود گفت "نگ و نل" که در سطل آشغالی گرفتار شده‌اند، آیا سربازهایی بوده‌اند که در تلاش برای نجات شاه کشته شده‌اند یا نه.

این شباهت‌ها چندان مهم نیست. مهم این است که به گفته تحلیل‌ گران آثار "بکت"، این نمایشنامه‌نویس به شطرنج علاقه داشته چون در این بازی تخیل آزادی کامل دارد، اما باید براساس اصول و قوانینی مشخص رفتار کند، یا به قولی این بازی «پارادوکس آزادی و محدودیت» است. این نکته هم‌سو و منطبق با دیدگاه "بکت" است: ما هم‌زمان آزاد و گرفتار هستیم، می‌توانیم به زیبایی دست پیدا کنیم اما محکوم شده‌ایم.

 

 

تاثیر شطرنج را در نمایشنامه‌های اولیه "بکت" بیشتر می‌توان دید، مثلا درباره «مورفی» که اولین رمان منتشرشده "بکت" است. گفته‌اند "بکت" علاقه داشته طراحی روی جلد کتاب، دو شامپانزه را در حال شطرنج بازی کردن نشان دهد. و این تنها باری بود که "بکت" در برابر ناشری مجبور به عقب‌نشینی شد !

 

 

در پایان این رمان، "مورفی" که بسیار شبیه خود "بکت" است وارد بازی مرگ‌باری با آقای "اندون" می‌شود، شخصیتی که جنون دارد و "مورفی" که می‌بیند دربرابر او شانس ندارد، دست به عقب‌نشینی نهایی می‌زند و خودکشی می‌کند. "بکت" در توصیف این بازی مرگبار از نثر متداول قرن نوزدهم برای بازی شطرنج استفاده کرده است.

شاید هم نام شخصیت اصلی این رمان، "مورفی" برگرفته از نام "پاول مورفی"، شطرنج‌باز معروف قرن نوزدهم باشد که در دهه 1850 خودش را به عنوان یکی از بزرگان شطرنج معرفی کرد و بعد ناگهان در بیست و چند سالگی خودخواسته از صحنه این بازی خداحافظی کرد.

"مورفی" نیز در وان حمام غرق شد، بسیاری فکر می‌کنند او خودکشی کرده است. "بکت" همیشه گفته بود شیفته نبوغ "مورفی" و گرایش او به نفی نبوغش بوده است. شاید "بکت" عاشق شطرنج بوده اما همیشه حواسش بوده که شطرنج فقط یک بازی است.

 


مرتبط:

منبع : خبرآنلاین

مصور شده در : تحریریه شطرنجیان

نقل از سایت شطرنجیان

نظرات

نام

ایمیل   (نمایش داده نخواهد شد)
نظر

حامیان


قهرمانان
  • قهرمانان جهانی - اسیائی و کشوری
    قهرمانان جهانی - اسیائی و کشوری

  • استاد بزرگ شاهین لرپری زنگنه
    استاد بزرگ شاهین لرپری زنگنه
    کسب عنوان برترین بازیکن جوان آسیا از سوی فدراسیون شطرنج آسیا (2016)
    شرکت در مرحله نیمه نهایی مسابقات قهرمانی کشور وراه یابی به فینال مسابقات در سال 1396
    نایب قهرمانی لیگ برتر باشگاهای کشوربه همراه تیم ذوب آهن وکسب مقام اول (میز1) در سال 1395
    کسب اخرین نورم استاد بزرگی در مسابقات المپیادجهانی به همراه تیم ملی بزرگسالان
    کسب مقام سوم قهرمانی جهان در رده سنی زیر 18 سال -2016
    کسب مدال طلای تیمی قهرمانی جهان در المپیاد زیر 16 سال 2015 - مغولستان
    کسب عنوان قهرمانی اسیا در رده سنی زیر 16 سال - 2015(کره جنوبی)
    کسب مقام دوم مشترک اوپن گرجستان 2015
    کسب اولین نورم استادبزرگی در تیرماه 94 (بلغارستان)
    کسب عنوان استادی بین المللی در فروردین 94(تایلند)
    کسب عنوان سومی تیمی مسابقات المپیاد جهانی 2014 مجارستان
    قهرمان اسیا در رده سنی زیر 16 سال -2014- هند
    کسب مدال تیمی مسابقا بین المللی قونیه ترکیه 2014
    کسب مدال برنز تیمی مسابقا بین المللی قونیه ترکیه 2013
    مقام دومی قهرمانی اسیا - رده سنی زیر 14 سال - ایران 2013
    مقام دوم تيمي و كسب مدال نقره ميز 5 در المپياد جهاني زير 16 سال (تركيه - 2012)
    مقام اول تیمی مسابقات قونیه - ترکیه 2012
    قهرمان اسیا در رده سنی زیر 14 سال سريلانكا و کسب مدال تیمی زیر 14 سال
    کسب مدال نقره تیمی سریع زیر 14 سال سریلانکا 2012
    مقام چهارم (مشترک با سوم ) جهان زیر 12 سال برزیل 2011
    قهرمان اسيا زير 12 سال فیلیپین 2011
    مقام ششم جهان زیر 12 سال 2010 یونان
    مقام هفتم جهان زیر 10 سال ترکیه 2009
    قهرمان اسيا زیر 10 سال 2009 هند و همچنین طلای تیمی زیر 10 سال
    مقام اول كشور در رده سني زير 12 سال
    مقام چهارم مسابقات زیر 14 سال قهرمانی جهان 2011
    قهرمان کشوردر سال 90-1389
    کسب مدال طلای asean ویتنام 2009 و اخذ عنوان استادی فیده
    کسب مدال تیمی زیر 10 سال - ویتنام 2008

  • استاد بین المللی  نیما جوانبخت
    استاد بین المللی نیما جوانبخت
    کسب مقام سوم اسیا در رده سنی زیر 20 سال - 2015 قرقیزستان
    کسب مقام قهرمانی کشور در رده سنی زیر 20 سال - 1394
    کسب مقام دومی مسابقات سریع و چهارمی متعارف قهرمانی اسیا - رده سنی زیر 18 سال -ایران 2013
    كسب مقام دوم تيمي در مسابقات المپياد جهاني زير 16 سال (استانبول 2012)
    مقام چهارم زير 16 سال اسيا (2012 سريلانكا)
    مقام اول اسيا در مسابقات سريع و بليتس زير 16 سال اسيا (2012 سريلانكا)
    مقام دوم تيمي زير 16 سال اسيا (2012 سريلانكا)
    مقام ششم مسابقات قهرمانی جهان در رده سنی زیر 16 سال 2011
    قهرمان جشنواره سراسری کشور در سال 90
    مدال نقره زیر 16 سال اسیا فیلیپین 2011
    نفر سوم مسابقات قهرمانی کشور در رده سنی زیر 16 سال
    مدال برنز تیمی المپیاد جهانی2011 - مدال طلای انفرادی المپیاد جهانی 2011
    مدال طلای تیمی مسابقات ازاد ترکیه 2011

  • استاد فیده انوشا مهدیان
    استاد فیده انوشا مهدیان
    مقام اول مسابقات قهرمانی بانوان کشور سال 1397 و عضویت در تیم ملی کشور
    نائب قهرمان کشور در رده سنی زیر16سال 1397
    مقام سوم مسابقات قهرمانی کشور رده زیر 20 سال97
    مقام سوم تیمی المپیاد جهانی شطرنج سال 2018
    نائب قهرمان کشور رده زیر 20 سال کشور 96
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 16 سال 1396
    نائب قهرمان مسابقات سریع آسیا رده سنی زیر 20 سال 1396
    نائب قهرمان کشور مرحله اول ودوم رده سنی زیر 14 سال 1395
    نائب قهرمان مرحله اول کشور رده سنی زیر 20سال 1395
    مقام سوم کشور در رده سنی زیر 14 سال دختران - 1394
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 20 سال دختران - 1394
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 12 سال - 1393
    مقام سوم مسابقات قهرمانی کشور رده سنی زیر ١٢سال _ 1392

  • هستی خسروی
    هستی خسروی
    مقام دوم رده سنی زیر 10 سال1396
    کسب عنوان سومی قهرمانی جهان در رده سنی زیر 8 سال -216
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 8 سال دختران - 1394
    نایب قهرمان رده سنی زیر 6 سال جشنواره کشور - 1392

  • محمد صادق نادری
    محمد صادق نادری
    قهرمان مسابقات اماتوزی اسیا- اصفهان 2016
    نایب قهرمان رده سنی زیر 14 سال پسران - 1394

  • محسن ترکان
    محسن ترکان
    نایب قهرمان مسابقات اماتوری اسیا- اصفهان 2016
  • امیرحسین بادکوبی
    امیرحسین بادکوبی
    کسب مقام سوم رده سنی زیر 14 سال کشور در سال 1391
    كسب مقام اول اوپن زنده ياد دكتر نوابي (كرمان -1391)
    نایب قهرمان مسابقات زیر 20 سال کشور در سال 1391
    مقام سوم در رده سنی زیر 12 سال در سال 90-1389

  • علیرضا آقائی
    علیرضا آقائی
    کسب مقام سوم رده سنی زیر 18 سال کشور در سال 1391
    مقام دوم تيمي زير 16 سال اسيا(سريلانكا2012)
    نفر دوم مسابقات قهرمانی کشور در رده سنی زیر 16 سال در سال 90-1389
    تکرار مقام دوم رده سنی زیر 16 سال کشور - سال 91-1390

  • فراز قلعه دار
    فراز قلعه دار
    نايب قهرمان اوپن زنده ياد دكتر نوابي (كرمان - 1391)
    قهرمان کشور در سال 1390 (رده سنی زیر 20سال)

  • استاد فيده پرنيان عباسي
    استاد فيده پرنيان عباسي
    کسب مقام سوم رده سنی زیر 12 سال کشور در سال 1391
    کسب مقام اول مشترک و عنوان استادي فيده مسابقات اسه ان در مسابقات اسه ان 2012
    مقام دوم قهرمانی کشور در رده زیر 10سال- سال 90-1389

  • رامیلا واگوهیان
    رامیلا واگوهیان
    مقام سوم زیر 18 سال 1396
    کسب مقام سوم بازیهای سریع مدارس اسیا در رده سنی زیر 15 سال دختران - تهران 2016
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 20 سال دختران - 1394
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 18 سال - 1393
    مقام سوم قهرمانی کشور - رده سنی زیر 14 سال - 1392
    مقام دوم زیر 8سال کشور در سال 1388

  • اشکان ازلی
    اشکان ازلی
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 16 سال(1392) و راهیابی به مسابقات قهرمانی اسیا(2014)
  • طناز ازلی
    طناز ازلی
    مقام سوم مسابقات قهرمانی بانوان کشور سال 1397 و عضویت در تیم ملی کشور
    نائب قهرمان کشور در رده سنی زیر 18 سال 1397
    مقام دوم مسابقات آسیایی رده سنی زیر 16 سال 2017
    مقام سوم سریع قهرمانی آسیا رده سنی زیر 16 سال 2017
    قهرمان کشور دررده سنی زیر16سال دختران 1395
    نایب قهرمان رده سنی زیر 15 سال دختران مدارس اسیا و کسب عنوان wcm - تهران 2016
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 14 سال - 1393

  • فاطمه مشهدی
    فاطمه مشهدی
    کسب مقام سوم زیر 12 سال کشور درسال 1397
    مقام سوم رده سنی زیر 10 سال 1396
    کسب عنوان دومی مسابقات سریع مدارس اسیا در رده سنی زیر 9 سال دختران - تهران 2016
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 8 سال دختران - 1394
    قهرمان کشور در جشنواره کشوری رده سنی زیر 6 سال - تهران - 1392

  • کیارش نجفی
    کیارش نجفی
    1390- مقام سوم تیمی دانش اموزان اسیا2011
    قهرمان استات اصفهان در رده سنی زیر 16 سال - 1394

  • خشایار رجبی
    خشایار رجبی
    مقام سوم تیمی دانش اموزان اسیا - 2011
  • امید کریمی
    امید کریمی
    دارنده مدال برنز قهرمانی کشور کم بینایان و نابینایان - 1395 رامسر
  • عسل کاظم زاده
    عسل کاظم زاده
    کسب عنوان بهترین بازیکن ریتینگ دار زیر 1900 بانوان اماتوری اسیا- اصفهان 2016
    قهرمان استان در رده سنی زیر 12 سال - 1393
    راهیابی به فینال قهرمانی کشور بانوان (انتخابی تیم ملی بزرگسالان)1393
    قهرمان استان در رده سني زير 10 سال دختران -1391
    قهرمان استان در رده سنی زیر 20 سال دختران - سال 1390
    مقام هفتم رده سنی زیر 10 سال کشور - سال 91-1390
    مقام چهارم مسابقات قهرمانی کشور رده سنی زیر 8 سال 90-1389

  • ایدا عباسی نفر چهارم کشور در رده سنی زیر 10 سال 91-1390 و قهرمان استان در رده سنی زیر 10 سال دختران
    ایدا عباسی نفر چهارم کشور در رده سنی زیر 10 سال 91-1390 و قهرمان استان در رده سنی زیر 10 سال دختران
    نفر چهارم کشور در رده سنی زیر 10 سال 91-1390
    قهرمان استان در رده سنی زیر 10 سال دختران

  • مسعود ایرانپور
    مسعود ایرانپور
    بهترین بازیکن با ریتینگ زیر 1800 مسابقات اماتوری اسیا- اصفهان 2016
  • علی کدخدائی
    علی کدخدائی
    بهترین بازیکن با ریتینگ زیر 2000 مسابقات اماتوری اسیا- اصفهان 2016
  • محمد جواد نادری
    محمد جواد نادری
    بهترین بازیکن بدون ریتینگ مسابقات اماتوری اسیا- اصفهان 2016
  • نگین ماجد
    نگین ماجد
    کسب عنوان بهترین بازیکن با ریتینگ زیر 1700 مسابقات اماتوری بانوان اسیا-اصفهان 2016
  • قهرمانان استان در سال 1398
    قهرمانان استان در سال 1398
    معرفی قهرمانان مسابقات استان در سال 1398
  • پدرام ناظمی
    پدرام ناظمی
    قهرمان بلیتس استان در سال 1398